GroenLinks

page1image7307264
Raadsbericht
Aan Van Datum Onderwerp Beh. Ambtenaar Kenmerk Bijlage
: Raad
: Burgemeester
: 12 januari 2021
: Aanbevelingen burgemeester
: A. de Neef
: 436874
: Rapport “Criminele inmenging bij amateursportverenigingen”
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Inleiding
Op 24 april 2019 werd de toenmalige voorzitter van STO veroordeeld voor gewoontewitwassen. In het kader daarvan is het college vanaf juni 2019 gesprekken aangegaan met het bestuur van OFC om transparantie te verkrijgen in de financiën van de voetbalclub. In de periode juni 2019 tot februari 2020 hebben diverse gesprekken plaatsgevonden met het bestuur van OFC en STO. Daarna heeft een externe accountant een onderzoek uitgevoerd. Op grond van dit rapport en advies van het Landelijk Bureau Bibob zijn voorwaarden geformuleerd gekoppeld aan de drank- en horecavergunning, exploitatievergunning en de subsidie.
Er zijn belangrijke stappen gezet naar transparantie van begroting en jaarrekening van OFC en STO. De banden met de veroordeelde persoon zijn verbroken. Het is nu een goed moment om, gericht op de toekomst, met alle direct betrokkenen bij de club afspraken te maken, zodat gewaarborgd is dat vormen van ondermijning ofwel criminele inmenging bij amateursportverenigingen wordt tegengegaan. Dat kan bereikt worden door het gezamenlijk (gemeente en sportclubs) delen van uitgangspunten en het vastleggen van afspraken.
Ten tijde van de voorbereiding van dit raadsbericht verscheen een onderzoeksrapport, gemaakt in opdracht van het ministerie van VWS. De minister zal over enkele maanden met een reactie op dit rapport komen. Echter gezien de fase waarin de actie gericht op het komen tot een schone en transparante voetbalclub thans verkeert betrek ik de inhoud van dit rapport graag bij het doen van enige aanbevelingen voor alle betrokkenen bij de sport in Oostzaan, lokaal, regionaal en landelijk.
Rapport “Criminele inmenging bij amateur sportverenigingen”
In november 2020 verscheen het rapport “Criminele inmenging bij amateur sportverenigingen”. Het rapport maakt deel uit van het Brede Offensief Tegen Ondermijnende criminaliteit en is uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van VWS in opdracht van de Tweede Kamer.
In het rapport wordt criminele inmenging bij sportclubs beschreven als situaties waarbij personen die een link (lijken te) hebben met de georganiseerde misdaad dan wel met de wittenboordencriminaliteit, zich een rol of een taak hebben kunnen verwerven in een
page1image8541824 page1image8539904
page1image7307264
Raadsbericht
sportvereniging. Zij doen dit als bestuurder, vrijwilliger zonder bestuurstaak, betaalde kracht, donateur en/of als sponsor. Op die manier oefenen zij invloed uit op de normen, waarden, sfeer, beleid en ook de veiligheid van de club. Mogelijk komen zij in een positie om crimineel verworven geld in te brengen (geld wit te wassen via de club) of de vereniging te misbruiken bij de uitvoering van criminele activiteiten.
Uit het rapport blijkt dat verenigingen zich vaak niet bewust zijn van de risico’s die zij lopen en dat zij zich ook niet weerbaar opstellen. Als de criminele inmenging een feit is dan blijkt het lastig te zijn dit bespreekbaar te maken en wordt het vaak gebagatelliseerd. Een goed gevulde kas en daarmee ook de mogelijkheid om betere spelers aan te trekken biedt naam en faam voor de club.
In het rapport wordt geconcludeerd dat de weerbaarheid tegen criminele inmenging weinig aandacht krijgt. Daarnaast voelen veel verenigingen er weinig voor om de bestaande richtlijnen van de Code Goed Sportbestuur uit te voeren. In het najaar van 2020 wordt een e-learning module verwacht die uitvoering geeft aan de Code Goed Sportbestuur. Op de website van de KNVB staan preventietips om criminele inmenging te voorkomen en gemeenten zijn op zoek naar mogelijkheden om in te zetten op preventie. In berichtgeving in de media naar aanleiding van het rapport “Criminele inmenging bij amateur sportverenigingen” geeft de KNVB aan nader in actie te willen komen.
Het verheugt mij te zien dat de KNVB voortaan meer verantwoordelijkheid wil nemen in het tegengaan van criminele inmenging. Gezien de ervaring die ik heb opgedaan vanaf de inval van de FIOD bij OFC en STO op 12 mei 2016 is er echt behoefte aan een meer uitgesproken rolvervulling van de KNVB ten aanzien van criminele inmenging.
In het proces om te komen tot een schone en transparante voetbalclub hebben er met de KNVB op meerdere momenten gesprekken plaatsgevonden. Op 8 juni 2016 heb ik de integriteitsmanager van de KNVB gesproken naar aanleiding van de inval. In dit overleg heb ik de KNVB de vraag gesteld welke rol men zag voor de sportbond bij de aanpak van ondermijning. De KNVB gaf toen aan dat zij vooral de verantwoordelijkheid legde bij de verenigingen. Mij verraste op dat moment de beperkte mogelijkheden die de KNVB voor zichzelf zag ten aanzien van ondermijning en dus ook ten aanzien van de actuele casus.
Ook vanaf 21 december 2019 is vanuit de gemeente meerdere malen contact geweest met de KNVB. Hierbij werd vooral gevraagd naar opties die de KNVB heeft in het kader van de licentieverlening. Uiteindelijk bleek dat de beoordelingskaders voor het verstrekken van licenties door de leden werden vastgesteld. Wederom moest geconstateerd worden dat de KNVB weinig mogelijkheid zag een actieve rol te spelen.
Ik hoop dat op grond van het genoemde rapport de minister met sportbonden zal komen tot een ook door derden kenbaar en aanspreekbaar instrumentarium voor de sportbonden in de bestrijding van ondermijning en criminele inmenging.
Kleine gemeenten In het rapport wordt geconcludeerd dat de aanpak van criminele inmenging bij sportclubs in een grotere gemeente anders ligt dan bij een kleine gemeente. De auteurs schrijven dit toe aan het feit dat kleine gemeenten minder ervaring hebben met lastige dossiers en dat het ambtenarenapparaat hierop niet is toegerust. Hierbij speelt mee dat voor dit soort dossiers vaak een lange adem nodig is. Ook wordt gesteld dat de dreiging binnen een kleine gemeenschap vaak groter is dan in een grote stad omdat iedereen elkaar kent.
page1image7307264
Raadsbericht
Op 30 november 2020 zijn er door Groen Links raadsvragen gesteld over het rapport “Criminele inmenging bij amateur sportverenigingen” en de KNVB. De beantwoording hiervan is in voorbereiding. .
Aanbevelingen
Met veel herkenning trof ik in het rapport een aantal aanbevelingen die ik van harte ondersteun en graag onder uw aandacht wil brengen, mede door mijn ervaringen gedurende mijn gehele ambtsperiode. Hieronder geef ik de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport weer.
Weerbaarheid
Sportclubs zouden zich bewust moeten zijn en kennis moeten nemen van de handvatten die zij hebben om inmenging van criminelen in hun vereniging te kunnen voorkomen. Zij kunnen het onderwerp agenderen op hun ledenvergadering en onderzoek doen naar ogenschijnlijke respectabele ondernemers, alvorens met hen in zee te gaan.
Preventiemaatregelen
De sportverenigingen kunnen een aantal, relatief eenvoudige, preventiemaatregelen treffen. Het gaat om de volgende gedragsregels:
  • -  waarborgen van transparantie in de geldstromen;
  • -  werken met formele contracten;
  • -  geen contante betalingen, ook niet door derden, aan spelers;
  • -  verantwoorden van naturabijdragen;
  • -  niet in zee gaan met onbekende grote sponsors;
  • -  spreiden van het aantal sponsoren, dus niet te afhankelijk worden van enkele
    bedrijven of personen;
  • -  voeren van gesprekken met financiers door meerdere personen;
  • -  hanteren van het vier ogen principe;
  • -  het stellen van realistische prestatiedoelen;
  • -  zorgen voor checks en balances in de organisatie;
  • -  zich verbinden aan de Code Goed Sportbestuur Nederland;
  • -  Externe accountant;
  • -  VOG voor externe rechtspersonen, sponsoren, donateurs en trainers;
  • -  Verkennen rol voor Centrum Veilige Sport Nederland.
    De lokale sportakkoorden kunnen een goed drager zijn voor te maken afspraken over gedragsregels tussen gemeente en sportclubs.
    Heel specifiek vanuit de portefeuille van de burgemeester wil ik op grond van mijn ervaringen gedurende mijn ambtsperiode hieraan de volgende aanbevelingen toevoegen:
  • -  actieve detectie van criminele inmenging door bijvoorbeeld het toepassen van het instrument van het fenomeenonderzoek;
  • -  een gezamenlijke aanpak vanuit de aan de gezagsdriehoek deelnemende partijen: Openbaar Ministerie, politie, burgemeester.
  • -  Indien er een casus is waarbij, binnen RIEC-verband, er een samenwerking van de in de driehoek deelnemende partijen is met diverse diensten is het van belang dat de deelnemers zich binden aan:
o het formuleren van doel en gemeenschappelijke strategie; o het regulier herijken van de strategie en deze zo nodig gezamenlijk
bijstellen;
page3image8568000
page1image7307264
Raadsbericht
o het geven van aandacht voor een dusdanige informatiedeling dat alle deelnemers aan de casus volwaardig hun rol en hun verantwoordelijkheid kunnen nemen;
o aandacht en kennis bij aan de casus deelnemende partijen voor de specifieke positie van de kroonbenoemde burgemeester die op het snijvlak functioneert van de geheimhouding die geldt binnen een casus, de publieke verantwoording naar de raad en in het contact met de inwoners van de gemeente. Zoals ik heb ervaren en zoals dit ook in het genoemde rapport wordt gesteld en is dit van extra groot belang bij een casus die speelt in een kleine gemeente.
Indien de aanbevelingen worden opgepakt door allen die hiermee geadresseerd worden kan het gesprek straks weer over sport gaan in plaats van over ongewenste randverschijnselen.



TERUG